Wraz z wiekiem organizm się zużywa i zaczyna funkcjonować wolniej. Wynika to z osłabionych mechanizmów kompensacyjnych oraz zmniejszonej zdolności do regeneracji.
Wiele osób stopniowo zauważa, że nie ma już tej samej siły i kontroli nad ciałem co wcześniej. Wchodzenie po schodach, noszenie zakupów, a nawet wstawanie z krzesła może stać się trudne.
Zmiany te często wynikają z osłabienia mięśni — stanu, który może być tymczasowy lub sygnalizować poważniejszy problem zdrowotny.
Chociaż naturalne jest, że mięśnie z wiekiem tracą część swojej siły, czasem osłabienie pojawia się nagle lub towarzyszą mu inne objawy, takie jak zmęczenie, drętwienie, niestabilność lub skurcze.
W takich przypadkach ważne jest ustalenie przyczyny. Może się ona wahać od łagodnego niedoboru witamin po choroby nerwowo-mięśniowe. Najczęściej osłabienie mięśni rozwija się pod wpływem wielu czynników działających długotrwale.
W tym artykule omówimy, jakie są rodzaje osłabienia mięśni, jakie schorzenia mogą je powodować i jak rozpoznać, kiedy objawy wymagają interwencji medycznej.
Czym jest osłabienie mięśni?
Osłabienie mięśni to stan, w którym mięśnie nie są w stanie wygenerować normalnego napięcialub siły podczas skurczu, mimo wysiłku osoby, by je uruchomić.
Nie jest to zwykłe zmęczenie po wysiłku fizycznym, lecz realna utrata zdolności do wytwarzania siły lub utrzymywania napięcia mięśniowego. Stan ten często towarzyszysztywność i ograniczenie zakresu ruchu, co utrudnia prawidłową pracę mięśni.
Stan ten jest objawem, a nie samodzielną diagnozą, i często wskazuje na istniejący problem zdrowotny. Należy pamiętać, że pojawienie się osłabienia mięśni u osób starszych najczęściej ma charakter fizjologiczny i wynika z działania wielu czynników — spowolnionego metabolizmu, zmniejszonej syntezy hormonów, zaburzeń odżywiania i wielu innych, typowych dla zaawansowanego wieku.
Rodzaje osłabienia mięśni
W medycynie rozróżnia się dwa główne typy: rzeczywiste (obiektywne) osłabienie mięśni i subiektywne (odczuwane) osłabienie.
W przypadku formy obiektywnej obserwuje się mierzalny spadek siły mięśniowej, który można wykryć podczas badania klinicznego lub testów funkcjonalnych.
Subiektywne osłabienie z kolei odczuwane jest przez pacjenta jako brak siły, bez obiektywnych dowodów na upośledzenie funkcji. Ten typ częściej występuje u sportowców, u których z różnych powodów dochodzi do tymczasowego spadku wydolności siłowej, mimo że mięsień funkcjonuje normalnie i skutecznie.
Osłabienie mięśni może mieć charakter miejscowy, obejmując konkretne kończyny — na przykład osłabienie mięśni nóg lub rąk, lub mieć charakter uogólniony, obejmując całe ciało. Może pojawić się nagle, w ciągu godzin lub dni, albo postępować powoli i stopniowo przez tygodnie, miesiące, a nawet lata.
Ponadtoklasyfikuje się je według mechanizmów, na podstawie których powstaje. W praktyce klinicznej wyróżnia się kilka podstawowych typów osłabienia mięśni, z których każdy ma inną etiologię (przyczynę), rokowanie oraz podejście terapeutyczne.
Rzeczywiste (obiektywne) osłabienie mięśni
Jest to zmniejszona zdolność mięśnia lub grupy mięśniowej do generowania siły podczas skurczu.
Może być wynikiem:
-
Osłabienia neurogennego: Spowodowane uszkodzeniem ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego. Występuje w chorobach takich jak stwardnienie rozsiane, stwardnienie zanikowe boczne (ALS), paraliż i plegia, neuropatie i inne.
-
Osłabienia miogennego: Powodowane przez pierwotne uszkodzenie włókien mięśniowych. Charakterystyczne dla miopatii, dystrofii mięśniowej, zapalnych zapaleń mięśni i innych.
-
Transmisji nerwowo-mięśniowej: Obejmuje schorzenia takie jak miastenia gravis, w których sygnał między nerwem a mięśniem jest zakłócony. W miastenii objawy obejmują zmienną siłę mięśni, najczęściej w obrębie twarzy, szyi i kończyn.
Funkcjonalne (subiektywne) osłabienie mięśni
W tym typie pacjent odczuwa brak siły, ale w badaniu obiektywnym nie stwierdza się istotnej utraty funkcji mięśniowej.
Pojawia się przy długotrwałym wysiłku fizycznym, infekcjach lub zaburzeniach metabolicznych, mówiąc prościej – gdy organizm jest wyczerpany. W przeciwieństwie do rzeczywistego osłabienia, tutaj funkcja może całkowicie powrócić po odpoczynku i regeneracyjnej aktywności fizycznej.
Ten typ osłabienia mięśni często występuje przy:
-
Przewlekłym zmęczeniu, zmęczeniu mięśni, depresji i zaburzeniach lękowych
-
Chorobach endokrynologicznych, takich jak zaburzenia hormonalne (np. niedoczynność tarczycy)
-
Zaburzenia równowagi elektrolitowej: Niedobór potasu, wapnia, magnezu
-
Odwodnienie: Przy braku odpowiedniego nawodnienia mięśnie cierpią z powodu zaburzonego przewodnictwa elektrolitowego.
-
Niedożywienie i brak podstawowych składników odżywczych: Przy niedoborze witamin i minerałów, niskim spożyciu białka lub aminokwasów.
Możliwe przyczyny osłabienia mięśni u osób starszych
Wraz z wiekiem osłabienie mięśni staje się nie tylko częstsze, ale również bardziej złożone, będąc często wynikiem połączenia fizjologicznego starzenia się i obecności chorób przewlekłych.
W tej części artykułu omówimy schorzenia typowe lub przeważające u osób starszych.
Sarkopenia wieku podeszłego
Jedną z głównych przyczyn osłabienia mięśni u osób starszych jest sarkopenia – postępująca utrata masy mięśniowej i siły mięśniowej, związana z wiekiem.
Powoduje uczucie zmęczenia mięśni, zmniejszoną wytrzymałość, utratę równowagi i zwiększone ryzyko upadków.
Niewystarczające spożycie białka, witamin i minerałów, a także niska aktywność fizyczna przyspieszają ten proces. Proces ten jest nieodwracalny i zapisany w naszych genach, stanowiąc część starzenia się. Oczywiście można go spowolnić za pomocą odpowiednich praktyk, ale nie można go uniknąć.
Hormonalne i metaboliczne zaburzenia związane z wiekiem
U osób starszych często występują zaburzenia hormonalne, które bezpośrednio wpływają na siłę i wytrzymałość mięśni.
Wśród nich znajdują się:
-
Niedoczynność tarczycy: Objawia się przewlekłym osłabieniem mięśni, opóźnionymi odruchami i pogorszonym nastrojem.
-
Cukrzyca typu 2: Może prowadzić do neuropatii cukrzycowej i postępującego osłabienia mięśni nóg, połączonego z parestezjami i bólem.
-
Zaburzenia elektrolitowe: Zwłaszcza przy stosowaniu diuretyków, często przepisywanych na nadciśnienie i niewydolność serca. Niedobór potasu, magnezu lub sodu może powodować skurcze mięśni, osłabienie i niestabilność podczas poruszania się.
Choroby neurodegeneracyjne i autoimmunologiczne
Wraz z wiekiem wzrasta ryzyko chorób, które często prowadzą do zmniejszenia aktywności fizycznej i przyczyniają się do rozwoju osłabienia mięśni.
Do tych chorób należą:
-
Miastenia gravis, która, choć nie jest typowa wyłącznie dla wieku podeszłego, często diagnozowana jest u osób starszych i prowadzi do charakterystycznych objawów miastenii – słabe ręce i nogi, opadanie powiek, zmęczenie podczas wysiłku.
-
Choroba Parkinsona: Choć jest głównie zaburzeniem ruchowym, występuje w niej również uogólnione osłabienie mięśni w połączeniu ze sztywnością i drżeniem.
-
Polimialgia reumatyczna: Stan zapalny dotyczący głównie osób powyżej 60. roku życia, charakteryzujący się bólami i osłabieniem mięśni rąk oraz obręczy biodrowej, często rano i w spoczynku.
Unieruchomienie i niedożywienie
Przewlekłe unieruchomienie, szczególnie u osób obłożnie chorych lub z niewydolnością serca lub płuc, prowadzi do hipotrofii mięśni i wtórnego osłabienia, najczęściej w kończynach dolnych.
Dodatkowo, niepełnowartościowe odżywianie i niedobory białka, substancji antyoksydacyjnych, wody i elektrolitów wpływają bezpośrednio na zdolność organizmu do utrzymania i odbudowy siły mięśniowej. Aby ją zachować, mięśnie muszą pozostawać aktywne i regularnie obciążane.
Odpowiednie suplementy na masę i tonus mięśniowy
Objawy towarzyszące
Osłabienie mięśni u osób starszych często nie występuje samodzielnie.
Może mu towarzyszyć:
-
Ból mięśnilub stawów
-
Skurcze mięśni lub kurcze
-
Parestezje – drętwienie, mrowienie
-
Utrata równowagi i niestabilność podczas chodzenia
-
Nadwrażliwość mięśni na dotyk
-
Zmęczenie po minimalnym wysiłku
-
Objawy porażenia i plegii (w przypadku poważniejszych przyczyn neurologicznych)
Wszystkie te objawy są logicznie powiązane z potencjalnymi przyczynami pojawienia się osłabienia mięśni.
Kiedy skonsultować się z lekarzem?
Osoby starsze powinny zasięgnąć porady lekarskiej, jeśli osłabienie mięśni pogarsza się szybko lub pojawiło się nagle, utrudnia codzienne funkcjonowanie albo towarzyszą mu upadki, ból, zaburzenia mowy i koordynacji, skurcze mięśni lub drętwienie. Objawy te mogą wskazywać na poważne problemy zdrowotne wymagające szybkiej diagnostyki i leczenia.
Najczęściej zadawane pytania
Czy osłabienie mięśni u osób starszych zawsze oznacza chorobę?
Osłabienie mięśni u osób starszych jest zapisane w DNA i często stanowi fizjologiczny rezultat życia. Niemniej jednak jego nagłe pojawienie się lub szybka progresja może być objawem choroby.
Czy można zatrzymać rozwój osłabienia mięśni?
Przy odpowiednim odżywianiu i regularnej aktywności fizycznej można opóźnić wystąpienie znaczącego osłabienia mięśni, ale mimo to z wiekiem jest ono nieuniknione.
Jakie choroby mogą prowadzić do osłabienia mięśni?
Osłabienie mięśni może być spowodowane różnymi schorzeniami, w tym zaburzeniami metabolicznymi, takimi jak cukrzyca i niedoczynność tarczycy, a także chorobami neurologicznymi. Kluczowa jest szybka diagnoza w celu określenia dokładnej przyczyny i rozpoczęcia odpowiedniego leczenia.
Źródła:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5303008/
1 komentarz
Здравейте , пиша ви от Пловдив .Имам слабост в мускулите и сухожилията ,лутам се м/у лекари .Ако може да ме насочите какъв специалист да търся .
Поздрави
Dodaj komentarz